Trang chủ » Hà Minh Tuân » “Vào đời” của Hà Minh Tuân đã xuyên tạc bản chất truyền thống của quân đội

“Vào đời” của Hà Minh Tuân đã xuyên tạc bản chất truyền thống của quân đội

Start here

9/7/1963. Báo “Quân đội nhân dân” /Ý kiến bạn đọc về cuốn “Vào đời”/:

Nguyễn Thiều, Võ Xuân Viên (hòm thư 4108 Hanoi):

“Vào đời” của Hà Minh Tuân đã xuyên tạc bản chất truyền thống của quân đội

          Gần đây dư luận rộng rãi của báo chí đã và đang nghiêm khắc phê phán cuốn “Vào đời” của Hà Minh Tuân, coi đó là một tác phẩm có nội dung tư tưởng rất có hại. Vì trong tác phẩm này của mình, Hà Minh Tuân đã mô tả không chân thực một số hiện tượng xấu ở công trường xí nghiệp và thủ đô Hà Nội trong quãng thời gian 1956 đến 1960, làm cho người đọc có một ấn tượng toàn cục sai lệch về xã hội miền Bắc; có một sự hiểu biết sai lệch về truyền thống bản chất tốt đẹp của quân đội nhân dân.

          Ở đây chúng tôi không phân tích toàn diện cuốn “Vào đời” của Hà Minh Tuân, mà chỉ muốn đi vào xem Hà Minh Tuân đã mô tả truyền thống vẻ vang của quân đội, mô tả các quân nhân phục viên và chuyển ngành trên mặt trận kinh tế cải tạo và xây dựng CNXH ở miền Bắc thế nào.

          Ở một đơn vị pháo binh mà chúng tôi đang công tác, những người đã đọc “Vào đời” đều tỏ ra hết sức phẫn nộ vì nội dung tư tưởng nguy hại của quyển truyện, đều cho là tác giả đã có những quan điểm tư tưởng mơ hồ lệch lạc, xuyên tạc và bôi nhọ truyền thống của quân đội và của các cán bộ, chiến sĩ quân đội nhân dân phục viên và chuyển ngành.

          Được Đảng Tổ chức, giáo dục và rèn luyện trong thực tế của cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ, quân đội chúng ta đã có một truyền thống hết sức vẻ vang: tuyệt đối trung thành với cách mạng, với nhân dân, dũng cảm ngoan cường trong chiến đấu, có tinh thần tổ chức và kỷ luật cao, quân dân đoàn kết rất chặt chẽ… Nhân dân ta rất tự hào về quân đội cách mạng của mình. Từ ngày hòa bình được lập lại, hàng vạn cán bộ và chiến sĩ, theo tiếng gọi của Đảng, đã rời tay súng sang chiến đấu trên mặt trận sản xuất, ở khắp miền Bắc nước ta, từ miền xuôi đến miền ngược, ở đất liền cũng như hải đảo, ở đâu cũng có bộ đội phục viên chuyển ngành, ở đâu khó khăn gay go nhất Đảng cần tới bộ đội phục viên chuyển ngành là những anh em đó sẵn sàng có ngay. Các quân nhân phục viên chuyển ngành đã anh dũng vượt mọi khó khăn, giữ vững và phát huy truyền thống, bản chất của quân đội cách mạng, lập được nhiều thành tích xuất sắc trên mặt trận kinh tế, cùng với toàn dân góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục sản xuất và bắt đầu xây dựng CNXH, củng cố miền Bắc vững mạnh làm cơ sở cho đấu tranh thống nhất nước nhà. Nhiều đồng chí giữ những trọng trách của Đảng và Nhà nước, nhiều đồng chí đã trở thành anh hùng hoặc chiến sĩ thi đua. Ngay đơn vị pháo chúng tôi cũng có một quân nhân phục viên làm chủ nhiệm hợp tác xã đã được tuyên dương anh hùng lao động: đồng chí Lê Văn Toán.

          Hãy xem truyền thống vẻ vang ấy của quân đội ta đã được thể hiện như thế nào trong tác phẩm “Vào đời” mà đối tượng là một công trường “già nửa là quân nhân chuyển ngành”?

          Hà Minh Tuân là một cán bộ cũ của quân đội, – hẳn là phải có một số vốn hiểu biết về quân đội đáng tin cậy, – đã dành phần khá lớn tác phẩm “Vào đời” nói về quân nhân phục viên chuyển ngành.

Trong tiểu thuyết “Vào đời” của Hà Minh Tuân có hai vai chính diện và phản diện của quân nhân chuyển ngành đáng chú ý là vai Đặng Đình Hiếu và Trần Lưu.

Ở phần đầu cuốn sách, Hà Minh Tuân đã giới thiệu Đặng Đình Hiếu là một đại đội trưởng đã qua rèn luyện và thử thách trong chiến đấu, được một số giấy khen và 1 huân chương chiến sĩ hạng ba, chuyển ngành học kỹ thuật rồi về công trường nhà máy cơ khí. Nói chung thì đó là một cán bộ tốt. Thế nhưng sau đó, khi tả Hiếu sa ngã, tác giả đã mô tả Hiếu thành một phần tử hoàn toàn sa đọa không còn mảy may giữ lại được một chút phẩm chất của người quân nhân cách mạng. Tác giả đã tỏ ra “thông cảm” với Hiếu, quy mọi sự sa đọa của hắn là do sai lầm của cải cách ruộng đất gây nên. Hiếu đã tuyên truyền phủ nhận thành quả của cải cách ruộng đất, hằn học đối với lãnh đạo, tụ tập những phần tử xấu nhiều lần chống đối lại tổ chức, gây ra bè phái chia rẽ trong nội bộ nhà máy. Nhìn vào thực tế, ta thấy như thế nào? Trước sai lầm cải cách ruộng đất, một số cán bộ chiến sĩ ta cũng có một vài thiệt thòi nhưng hầu hết đều tỏ ra tin tưởng ở Đảng, nhiều đồng chí còn tự nguyện đi tham gia sửa sai một cách tích cực. Hiếu là một cán bộ quân đội tương đối tốt lại có thể có nhiều tư tưởng hành động chống đối vậy hay sao? Rõ ràng là một sự xuyên tạc nghiêm trọng.

Về nhân cách con người cách mạng, Hiếu đã tỏ ra là một con người xấu xa đầy tội lỗi, phục tùng một cách ngoan ngoãn tên Mai, tên Song (lưu manh, côn đồ chui vào nhà máy), sống hủ hóa trụy lạc, lừa dối bạn, tống tiền, tống tình,… Đối với vợ con thì ghen tuông, giằn vặt vợ, làm cho Sen phải sống rất cực khổ. Đối với trẻ em ngây thơ – cháu Hồng, con riêng của Sen – Hiếu đã tỏ ra độc ác phũ phàng. Được Đảng giáo dục, các cán bộ chiến sĩ quân đội ta có một vũ khí sắc bén để đấu tranh tư tưởng, đó là phê bình và tự phê bình để xây dựng cho bản thân và giúp đỡ bạn và đồng chí tiến bộ. Ở Hiếu từ đầu đến cuối không có một sự đấu tranh tư tưởng nào hợp với bản chất của quân đội. Tác giả đã tả Hiếu ngày càng sa đọa và không còn lương tri nữa.

Ta hãy nghe tác giả tả nguồn gốc của tinh thần chiến đấu dũng cảm của quân đội ta qua miệng của Sen: “Toàn thân anh rõ ràng đang toát ra một sức mạnh hừng hực, một sức mạnh hỗn độn, mông muội như sức mạnh của dã thú. Phải chăng anh đã biết sử dụng chính cái sức mạnh ấy trên các trận địa quật vào đầu giặc?… Tại sao chồng chị chẳng còn biết sử dụng đúng đắn cái sức mạnh ghê gớm ấy vào lao động xây dựng như trong chiến đấu trước kia, tại sao chính cái sức mạnh quý giá ấy lại quay lui làm hại ngay cả những giờ phút êm đẹp của gia đình và bản thân” (tr. 235)

Ai cũng biết sở dĩ quân đội ta là vô địch chính vì nó có một trình độ giác ngộ cách mạng cao. Chẳng nhẽ tác giả không thấy rõ điều đó hay sao, mà cho một đại đội trưởng đã được Đảng rèn luyện giáo dục bao nhiêu năm trời chiến đấu với một bản năng súc vật như thế hay sao? Trong miệng của nhân vật Sen, tác giả đã nâng niu trân trọng cái sức mạnh “mông muội” của “dã thú” đó, coi nó là một sức mạnh “quý giá”, là cơ sở của hành động hy sinh, dũng cảm trong chiến đấu, và là cơ sở của tinh thần lao động trong hòa bình. Tác giả đã phân trần cho những hành động đê tiện của Hiếu, coi những hành động xấu xa đó chẳng qua chỉ là sự đi lạc hướng của cái “sức mạnh quý giá” ấy mà thôi. Cái thứ “triết lý” ấy, nếu không cho nó là một sự xuyên tạc trắng trợn thì ít nhất phải đánh giá nó là một thứ “triết lý” rẻ tiền, rập theo luận điệu của giai cấp tư sản.

Đối với nhân vật chính diện là Trần Lưu thì những hình tượng tác giả mô tả như là tích cực thì đều nhạt nhẽo, nhiều chỗ lố lăng. Ví như thái độ cương trực đấu tranh của Lưu đã bị tác giả bóp méo đi, mô tả sự lãnh đạo của người bí thư chi đoàn thanh niên này thành khắt khe, lạnh lùng, mô tả thái độ của Lưu thành ra những hành động ngờ nghệch làm trò cười cho mọi người. Tác giả đã tả Sen khi gặp khó khăn thì không được sự giúp đỡ của Đoàn, nhưng khi có khuyết điểm về tư tưởng thì Trần Lưu “lấy tập thể, lấy nguyên tắc ra dọa” (tr. 38). Tác giả đã tả Lưu như một con người chuyên môn đi “xây dựng” cho người khác một cách lố lăng, và đặt anh ta vào những hoàn cảnh không lấy gì làm đẹp đẽ lắm: một lần đi “xây dựng” cho một bọn cao bồi đá bóng phá rối trật tự, đã bị chúng đánh sưng mặt; một lần “xây dựng” cho một mụ béo chua ngoa bị mụ ta chửi lại; một lần “xây dựng” cho một công nhân nát rượu hay đánh vợ và bị anh ta vác dao bầu đuổi chém; đi báo cáo với đại diện chính quyền thì không đâu người ta nghe anh… Trong việc đấu tranh vạch mặt bọn lưu manh phá hoại thì Trần Lưu thường tỏ thái độ bực dọc tiêu cực. Nghiêm trọng hơn là khi Lưu đã trở thành một chiến sĩ thi đua được nhiều người ca ngợi và khi sắp kết cuốn truyện, thì dưới chiêu bài đấu tranh với khuyết điểm, tác giả đã để cho Lưu phát ngôn những câu phủ nhận thành tích vĩ đại của nhân dân ta trong sự nghiệp cải tạo và xây dựng XHCN, nhìn Hà Nội với một con mắt hậm hực, bất mãn, và chỉ toàn thấy một màu đen xám. Cái gọi là “thái độ phê phán đối với khuyết điểm” ấy mang tính chất đả kích chứ không phải xây dựng. Đây toàn là cách nhìn của những hạng người bất mãn, bực dọc chứ không phải là cách nhìn của Trần Lưu chất phác thuần hậu như tác giả đã giới thiệu lúc đầu. Chính sự phát triển thiếu lô-gich của nhân vật Trần Lưu này đã nói lên cả một mâu thuẫn nghiêm trọng trong quan điểm và lập trường của tác giả. Có thể nói ở đây lập trường tư tưởng tư sản đã giành lấy phần thắng, nó chồm lên trong con người viết và thống trị ngòi bút của anh rồi.

Tác giả dùng nhân vật Trần Lưu để tiêu biểu cho con người bộ đội phục viên chuyển ngành, nhưng kết quả đã phản lại ý muốn của tác giả: nhân vật chính diện đã được thể hiện ra nhu nhược, máy móc, dại dột, lố lăng, thậm chí có những tư tưởng lạc hậu nghiêm trọng khiến cho người đọc thương hại anh ta, giận anh ta hơn là có cảm tình.

Đọc toàn bộ cuốn sách chúng tôi không tìm thấy một hình ảnh nào tiêu biểu cho bản chất và truyền thống của quân đội. Trong một tập thể công trường lớn như vậy, trong nhà máy cơ khí Tháng 8 mà một nửa là bộ đội chuyển ngành, mà trước sự ngỗ ngược phá hoại của bọn lưu manh côn đồ, tuyệt nhiên không thấy bóng một anh bộ đội nào lên tiếng phản ứng hoặc có những hành động đập lại ngoài Trần Lưu phản ứng một cách yếu ớt ra. Bản chất quân đội ta là luôn luôn đề cao ý thức tổ chức và kỷ luật, đấu tranh bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền, lẽ nào những anh em bộ đội phục viên ở đây lại có thể thờ ơ để mặc cho tụi phá hoại hoành hành phá rối trật tự xã hội, phạm vào đời sống tình cảm của nhân dân, phá hoại tổ chức của nhà máy, công trường?

Người ta lại thắc mắc tên Nguyễn Mai là một tên cảnh sát ngụy quyền, lưu manh côn đồ, tại sao được tác giả đưa vào câu chuyện và khoác cho nó một cái áo bộ đội phục viên, khiến cho người đọc có thể nghi ngờ tính chất chặt chẽ của tổ chức quân đội? Tác giả đã thông qua mồm tên Mai đưa ra thứ triết lý về cuộc sống rất phản động nhưng lại không thể hiện được một nét gì đáng kể để đập tan thứ nhân sinh quan phản động ấy. Đây là gì nếu không phải là một thái độ đầu hàng về tư tưởng?

Tóm lại trong cuốn “Vào đời”, Hà Minh Tuân không những đã không nói lên được sự đóng góp lớn lao của anh em quân nhân chuyển ngành và phục viên vào mặt trận kinh tế, không những đã không khẳng định được bản chất và truyền thống tốt đẹp của quân đội, mà trái lại, Hà Minh Tuân đã bôi nhọ xã hội miền Bắc tốt đẹp, đã thông qua những hình tượng nghệ thuật của mình xuyên tạc bản chất và truyền thống quân đội.

Về điểm này mà nói, có cái gì khả dĩ bênh vực nổi cho tác giả không? Chúng tôi được biết Hà Minh Tuân không phải là thiếu vốn hiểu biết thực tế về con người bộ đội, về truyền thống quân đội. Cái chủ yếu ở đây là do quan điểm lập trường lệch lạc nghiêm trọng của tác giả. Đọc “Vào đời” chúng ta thấy tư tưởng xấu quán xuyến từ đầu đến cuối câu chuyện. Ngoài một số cái tốt rất mờ nhạt, còn mọi sự việc, con người của tác giả nêu ra đều sặc sụa mùi vị tư sản. Tác giả đã mô tả lãnh đạo khắt khe, quan liêu, đối lập quần chúng với lãnh đạo, lao động nặng nề cực nhọc quá mức, xã hội miền Bắc đen tối đầy cạm bẫy.

Những tư tưởng sai lầm của Hà Minh Tuân là rất tai hại. Đối với các nhà văn, mỗi lời nói đều phải cân nhắc kỹ lưỡng: có những lời nói cổ vũ nhiệt tình cách mạng, có những lời nói làm giảm lòng hăng hái, gây bi quan tiêu cực và hoài nghi. Chúng ta không sợ nói khuyết điểm, nhà văn có quyền viết khuyết điểm, nhưng phải có quan điểm lập trường giai cấp vô sản rõ ràng để động viên cổ vũ quần chúng tiến lên.

Hiện nay hàng vạn thanh niên đang hăng hái vào đời, đang đi trên con đường rộng thênh thang đầy ánh ban mai của CNXH. Họ sẽ nghĩ gì khi đọc “Vào đời”? “Vào đời” mang lại cho họ được nghị lực gì hay chỉ làm lung lay tinh thần họ? Còn đối với những kẻ thù của chúng ta đang lợi dụng mọi cơ hội để tuyên truyền nói xấu miền Bắc, thì chắc đây là dịp tốt để chúng mở rộng giọng lưỡi tuyên truyền xấu của chúng.

Riêng đối với quân đội ta, nơi Hà Minh Tuân đã sống lâu dài, nơi Hà Minh Tuân đã được nuôi dưỡng và trưởng thành, chúng tôi đợi tác giả nhận rõ bài học đau đớn và đáng hổ thẹn về thái độ vô trách nhiệm của anh sau khi ra ngoài quân đội đã trở lại viết về những đồng đội của mình như trong tác phẩm.

NGUYỄN THIỀU và VÕ XUÂN VIÊN

(Hòm thư 4108 Hà Nội)

Nguồn:Quân đội nhân dân, Hà Nội, s. 1225 (9.7.1963), tr.3, 4.                       


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: